دکتر کامران وفا

دکتر کامران وفا دانشمند بزرگ ایرانی

کامران وفا یک نظریه‌پرداز در زمینه نظریه ریسمان است. پژوهش‌های وی بر روی ماهیت گرانش کوانتومی و رابطه بین هندسه و نظریه‌های میدانهای کوانتومی متمرکز شده‌است. او در جامعه نظریه ریسمان به دلیل کشف مشترکش با اشترومینگر شناخته می‌شود. این دو کشف کردند که انتروپی بکنشتاین-هاوکینگ یک سیاهچاله را می‌توان با استفاده از حالت‌های سالیتونی نظریه ابرریسمان بیان کرد. وی همچنین به خاطر توضیح رابطه بین هندسه و نظریه‌های میدان که از دوگانگی‌های ریسمان‌ها بر می‌آید، شناخته می‌شود (که منجر به فرضیه گوپاکومار-وفا شد). این موضوع با عنوان «مهندسی هندسی نظریه‌های میدان کوانتومی» شناخته می‌شود. در سال ۱۹۹۷ او نظریه اف را ارائه داد که جزو نظریه‌های شناخته شده در ابرریسمان است.

او همچنین علاقه‌مند به فهمیدن معنی نهفته دوگانگی‌های ریسمان‌ها و همچنین تلاش در به‌کارگیری نظریه ابرریسمان برای حل مسائل حل نشده در فیزیک ذرات بنیادی (مانند مسئله سلسله مراتب و مسئله ثابت کیهان‌شناسی) است.

او مشارکت‌های عمیقی در زمینه نظریه‌های ریسمان توپولوژیک و فهمیدن تقارن آینه‌ای و ساخت مدار-خمینه در نظریه ریسمان داشته‌است.

کامران وفا تا به حال بیش از ۲۵۰ مقاله علمی نوشته‌است. او در سال ۱۹۸۹ جایزه «محقق جوان» ریاست جمهوری آمریکا را دریافت کرد. در همان سال جایزه‌های آلفرد پی اسلون و بنیاد پاکار هم به او اعطا شد.

وفا عضو فرهنگستان علوم ایالات متحده آمریکا است و با آکادمی هنر و علوم این کشور نیز همکاری می‌کند. در سال ۲۰۰۸ به خاطر تلاش‌هایش در زمینه ریاضی و فیزیک جایزه AMS لئونارد ایسنبود را به دست آورد. در همان سال جایزه مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (ICTP) موسوم به دیراک هم به او تعلق گرفت.

در سال ۲۰۱۶ جایزه دنی هاینمن در زمینه فیزیک ریاضی هم به او داده شد. در سال ۲۰۱۶ کامران وفا به اتفاق اندرو اشترومینگر و جوزف پلچینسکی برنده جایزه سه میلیون دلاری «پیشگامان علم» (Breakthrough Prize) شدند. این بزرگترین جایزه علمی جهان است که از سال ۲۰۱۲ کار خود را آغاز کرده و توسط صاحب‌نامانی از سیلیکون ولی مثل یوری میلنر، سرگئی برین و مارک زاکربرگ تأمین مالی می‌شود. مراسم سال ۲۰۱۶ آن در مرکز تحقیقاتی Ames ناسا واقع در کالیفرنیا برگزار شد. کامران وفا فیزیک‌دان ایرانی و استاد دانشگاه هاروارد، در تاریخ دهم دی هزار و سیصد و نود شش برنده جایزه فیزیک بنیادی در سال ۲۰۱۷ شدند.

برخی از افتخارات و جایزه‌های وی عبارتند از:

  • جامعه اعضای دانشگاه هاروارد، عضو تازه‌وارد، ۱۹۸۵–۱۹۸۸
  • NSF ریاست جمهوری جایزه محقق جوان، ۱۹۸۹
  • جایزه آلفرد پی اسلون، ۱۹۸۹
  • جایزه بنیاد پاکار، ۱۹۸۹
  • همکاری با آکادمی هنر و علوم آمریکا، ۲۰۰۵
  • نوبل AMS لئونارد ایسنبود برای ریاضی و فیزیک، ۲۰۰۸
  • مدال دیراک از آی سی تی پی، ۲۰۰۸
  • عضو آکادمی ملی علوم، ۲۰۰۹
  • جایزه فیزیک بنیادی، ۲۰۱۷

نظر دکتر وفا درباره ایران

من در سخنرانی‌ام گفتم علم، یک گشت و گذار بی‌حد و مرز است. اگر عکسی از علم امروزی بگیریم، مراکز عالی مختلفی را خواهیم دید و برخی مکان‌هایی که در حال حاضر نسبتا خاموش‌اند، ولی ما نباید اینها را به عنوان ویژگی دائمی علم درنظر بگیریم، بلکه باید آنها را پدیده‌هایی گذرا بدانیم. علم گاهی اوقات، در اینجا قوی است و گاهی اوقات در آنجا. علم در مرز و قلمروی مکانی خاصی نمی‌گنجد، بلکه گشت و گذار لذت‌بخشی برای تمام بشریت است. در واقع من می‌خواهم بر این حقیقت که علم بی‌انتهاست (در زمان‌های مختلف، فرهنگ‌های مختلفی به توسعه‌ی ریاضی و علم کمک کردند) تاکید کنم. علم همچنین بی‌مرز است، یعنی مهم نیست دانش از کجا نشات می‌گیرد. مردم بخش‌های مختلف جهان می‌توانند در آن سهم داشته باشند و البته که داشته‌اند. این فرهنگِ باز علم (این حقیقت که بی‌مرز است)، یکی از دلایل مهمی است که علم پیشرفت می‌کند. تعامل با مردمان مختلف از فرهنگ‌ها و پیش‌زمینه‌های مختلف، یکی از جالب‌ترین بخش‌های دانشمند بودن است.

دو نامی که ذکر کردید، تنها دو مورد از شمار زیاد ریاضیدانان و دانشمندان ایران زمین هستند. خیام روی هندسه کار کرده و تلاش می‌کرد معادلات جبری را هندسی کند. این تنها یکی از استعدادهای او به شمار می‌آمد، چرا که او علاوه بر این، یک فیلسوف و یک شاعر نیز بود. او انسانی چندبعدی بود، اما عمیقا به ارتباط بین هندسه و جبر علاقمند بود. شخص دیگری که نام بردید، بیرونی است که فیزیکدان بسیار برجسته‌ای بود. او با اینکه ریاضی عمیق را می‌دانست، اما آن را با وسواس به جهان اطرافمان اعمال می‌کرد. مثلا او از برخی ایده‌های زیبا و ساده‌ی هندسه برای اندازه‌گیری شعاع زمین با دقت بی‌نظیری در زمان خودش (اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم!) استفاده کرد. این حقیقت که او ایده‌های هندسی را به جهان واقعی اعمال کرد، به نظرم بسیار شگفت‌انگیز و الهام‌بخش است.

مصاحبه با دکتر کامران وفا درباره مرگ استیون هاوکینگ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

scroll to top